Etik Kurul
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Sucul Omurgalı Deneyleri Yerel Etik Kurulu Kuruluş ve İşleyiş Yönergesi;
TEKİRDAĞ NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ
SUCUL OMURGALI CANLI DENEYLERİ YEREL ETİK KURUL
YÖNERGESİ
(YÖNERGE NO: 2025/16)
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönergenin amacı, Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi bünyesinde sucul omurgalı canlı kullanılan deneysel, bilimsel ve eğitsel çalışmaların etik ilkeler doğrultusunda yürütülmesini sağlamak amacıyla Sucul Omurgalı Canlı Deneyleri Yerel Etik Kurulunun (TNKÜ-SOCYEK) kurulmasını, çalışma usul ve esaslarını belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönerge, TNKÜ-SOCYEK’ in kuruluş, görev, yetki ve çalışma yöntemine, sucul omurgalı canlı kullanılan deneysel, bilimsel veya eğitsel çalışmaların başvuru, izin, denetim, eğitim ve sertifika programlarına ilişkin usul ve esasları kapsar.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönerge, 20/4/2019 tarihli ve 30751 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan, Bilimsel Amaçlar İçin Kullanılan Sucul Omurgalı Canlıların Refah ve Korunmasına Dair Yönetmelik hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar ve kısaltmalar
MADDE 4- (1) Bu Yönergede geçen,
a) 3R ilkesi: Mümkün olan her durumda, canlı sucul omurgalı canlı yerine bilimsel açıdan geçerli başka alternatif bir yöntem ya da deneme stratejisinin uygulaması, proje hedeflerinden ödün vermeden kullanılacak sucul omurgalı canlı sayısının olabildiğince azaltılması, sucul omurgalı canlılara acı, eziyet, ıstırap çektirecek ve kalıcı hasar yapacak prosedürlerin iyileştirilerek sucul omurgalı canlı refahının artırılmasını,
b) 4’ üncü R ilkesi: Yürütülen çalışmaya uygun olarak kullanılan sucul omurgalı canlının bir değer olduğunun bilinerek bilim disiplinine, destekleyicisine ve kamuoyuna karşı sorumlu davranılmasını,
c) Bakanlık: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığını,
ç) Barındırma alanı: Akvaryum, tank, havuz gibi içine su konabilen yapılar ile su içine kurulabilen ağ kafes gibi yapıların bulunduğu alanı,
d) Çalışma izni: Kuruluş izni ile yer, proje ve belgeleri uygun bulunmuş, yapılan incelemelerde hiçbir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiş üretici, tedarikçi, kullanıcı ve araştırmaya yetkili kuruluşların faaliyet gösterebilmeleri için Bakanlıkça verilen izin belgesini,
e) Deney: Bilimsel amaçlarla sucul omurgalı canlılar üzerinde gerçekleştirilecek her türlü prosedür veya prosedürler bütününü,
f) Deney ünitesi: Sucul omurgalı canlılar üzerinde her türlü prosedür veya prosedürlerin gerçekleştirildiği, Tarım ve Orman Bakanlığından çalışma izni bulunan birimleri,
g) Etik: Araştırmalarda kullanılacak sucul omurgalı canlılarla ilgili olarak, insan ve sucul omurgalı canlıların yaşamını ilgilendiren bilimlerde yapılabilecek hareketlerin sınırları, sucul omurgalı canlılara yönelik yapılacak tutum ve davranışa yol gösterici evrensel kuralları,
ğ) Genel Müdürlük: Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğünü,
h) Hayvan refahı birimi: Üretici, tedarikçi, kullanıcı ve araştırmaya yetkili kuruluşlarda kurulması zorunlu olan, hayvanların refahı ve bakımından sorumlu birimi,
ı) İl müdürlüğü: Tarım ve Orman Bakanlığı İl Müdürlüğünü,
i) İyi laboratuvar uygulamaları: Klinik çalışmalar dışındaki sağlık ve çevre güvenliği çalışmalarının planlanması, yapılması, izlenmesi, kaydedilmesi, arşivlenmesi ve rapor edilmesi şartları ve yönetim usulleri ile ilgili kalite sistemini,
j) Kullanıcı: Sucul omurgalı canlıları prosedürlerde kullanmaya yetkili olan kişiyi,
k) Kuruluş: Tarım ve Orman Bakanlığınca çalışma izni bulunan, müştemilatı ile birlikte açık, kapalı, yarı açık, her türlü sabit ya da taşınabilir tesis, bina veya binalar grubunu,
l) Proje: Tanımlanmış bilimsel bir amacı olan ve bir ya da daha fazla prosedürü kapsayan iş programını,
m) Prosedür: Sucul omurgalı canlıların yalnızca organları veya dokularını kullanmak için öldürülmesi hariç; sucul omurgalı bir canlının doğumu, kuluçkadan çıkması, herhangi bir biçimde genetiği değiştirilmiş sucul omurgalı canlı soyunun oluşturulması ve devam ettirilmesi süreçlerini de kapsayan, invaziv veya invaziv olmayan, bilinen veya bilinmeyen sonuçları olan deneysel, bilimsel veya eğitici amaçlar için sucul omurgalı canlıda iyi veterinerlik uygulamalarına uygun olarak bir iğnenin batırılmasıyla oluşan ağrıya eşit veya daha fazla ağrı, eziyet, sıkıntı veya kalıcı hasara yol açabilen kullanımını,
n) Risk analizi: Bakanlıktan çalışma izni almış üretici, tedarikçi, kullanıcı ve araştırmaya yetkili kuruluşların faaliyetleri sırasında ortaya çıkabilecek risklerin belirlenmesi ve bu riskleri en aza indirecek veya ortadan kaldıracak önlemlerin alınmasını,
o) Rektör: Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Rektörünü,
ö) Sekretarya: Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Sucul Omurgalı Canlı Deneyleri Yerel Etik Kurulu çalışmalarında gerekli koordinasyonu sağlayan, yazışmaları yapan ve kayıtları tutan kişi veya kişileri,
p) SOCMEK: Sucul Omurgalı Canlı Deneyleri Merkez Etik Kurulunu,
r) Sorumlu yönetici: Kuruluşun yönetim ve işletmesinden kuruluş sahibi ile birlikte sorumlu olan su ürünleri, balıkçılık teknolojisi, su bilimleri ve mühendisliği, biyoloji, zooloji, veteriner hekim (sucul çalışmaları bulunan) ve hidrobiyoloji alanlarında lisans veya lisansüstü eğitim almış olanları,
s) Sucul omurgalı canlı: Yunus ve balinalar (Cetacea) hariç olmak üzere, yaşamının tüm evrelerini veya bir bölümünü suda geçirmek zorunda olan balıklar (Pisces), kurbağalar (Amphibia), sucul sürüngenler (aquatic/semi-aquaticreptilian) gibi omurgalı canlıları,
ş) Sucul omurgalı canlı kullanım sertifikası: Sucul omurgalı canlıların bilimsel amaçlı kullanımına ilişkin olarak SOCMEK tarafından eğitim konuları belirlenmiş programa kayıt yaptırarak devam ve başarı şartlarını yerine getiren kursiyerlere verilen belgeyi,
t) TNKÜ-SOCYEK: Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Sucul Omurgalı Canlı Deneyleri Yerel Etik Kurulunu,
u) Üniversite: Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesini (TNKÜ) ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi
Prosedürlerin Amaçları, Yerel Etik Kurulunun Kuruluşu, Çalışma Usul ve Esasları, Hayvan Refahı Birimi ve Görevleri
Prosedürlerin Amaçları
MADDE 5- (1) Sucul omurgalı canlılara uygulanan prosedürler aşağıdaki izin verilen amaçlar doğrultusunda gerçekleştirilir;
a) Temel araştırmalarda.
b) Sucul omurgalı canlılardaki hastalık, rahatsızdık ve diğer anormalliklerden veya bunların etkilerinden kaçınma, bunları önleme, tanı veya tedavide.
c) Sucul omurgalı canlılardaki fizyolojik şartların değerlendirilmesi, belirlenmesi, düzeltilmesi veya modifikasyonunda.
ç) Sucul omurgalı canlıların refahı ile üretim şartlarının iyileştirilmesinde.
d) İlaç, aşı, gıda, yem ile diğer maddeler ya da bunların ürünlerinin kalitesinin, etkinliğinin ve güvenilirliğinin geliştirilmesi, imalatı veya test edilmesi için (b), (c) ve (ç) bentlerindeki amaçlardan herhangi birinde.
e) İnsan ya da hayvanların sağlık veya refahı için doğal çevrenin korunmasında.
f) Türlerin korunmasını amaçlayan araştırmalarda.
g) Mesleki becerilerin elde edilmesi, sürdürülmesi veya geliştirilmesi için yükseköğretimde veya eğitimde.
ğ) Adli tıp araştırmalarında.
TNKÜ-SOCYEK’ in kuruluşu
MADDE 6- (1) TNKÜ-SOCYEK’te asgari olarak aşağıda nitelikleri belirtilen üyelerin bulunması gereklidir:
a) Sucul omurgalı canlı yetiştirilmesi, üretilmesi ve bakımından sorumlu, sucul omurgalı canlı kulanım sertifikasına sahip, ünitede çalışan, en az iki yıl tecrübeli; veteriner hekimi, su ürünleri, balıkçılık teknolojisi, su bilimleri ve mühendisliği, biyoloji, zooloji ve hidrobiyoloji alanlarından birisinde lisans veya lisansüstü eğitim almış bir kişi.
b) Kurum içinde sucul omurgalı canlılar ile çalışma yapan birimlerden birer temsilci.
c) Kurum ile çıkar ilişkisi olmayan ve sucul omurgalı canlılar ile ilgili sivil toplum kuruluşuna üye bir kişi.
(2) TNKÜ-SOCYEK, en az beş en fazla on bir üyeden oluşur.
(3) TNKÜ-SOCYEK’te görev alacak en az bir üyenin sucul omurgalı canlılarla ilgili bilim dallarında doktora derecesine sahip olması gereklidir. TNKÜ-SOCYEK gerektiğinde başka alanların uzmanlarından görüş alabilir, bu kişileri toplantılara davet edebilir.
TNKÜ-SOCYEK’ e atanma ve görev süresi
MADDE 7- (1)TNKÜ-SOCYEK;
a) TNKÜ-SOCYEK Başkanı, Başkan Vekili ve üyeleri Rektör tarafından atanır.
b) TNKÜ-SOCYEK üyelerinin görev süresi dört yıldır. Görev süresi biten üye yeniden atanabilir. Bir takvim yılı içinde izinsiz ve mazeretsiz olarak üst üste iki toplantıya katılmayanın üyeliği kendiliğinden düşer. Üyelik sıfatının ölüm, emeklilik, ayrılma veya herhangi bir nedenle sona ermesi veya üyeliğinin düşmesi halinde, yerine aynı usulle ve kalan süreyi tamamlamak üzere, ayrılan üyenin nitelikleri taşıyan yeni bir üye görevlendirilir.
TNKÜ-SOCYEK’ in görev ve yetkileri
MADDE 8- (1) Sucul Omurgalı Canlı Deneyleri Yerel Etik Kurulun (TNKÜ-SOCYEK) görev ve yetkileri aşağıdakilerden ibarettir.
a) SOCMEK’ in belirlediği etik ilkeler ve iyi laboratuvar uygulamaları çerçevesinde kendi çalışma usul ve esaslarını belirleyen yönergeyi hazırlamak ve gerekli hallerde değişiklik önerileri yapmak,
b) Sucul omurgalı canlılar üzerinde yapılacak tüm işlemlerin etik yönden kabul edilebilir sınırlarını belirleyerek çalışma protokollerini onaylamak veya gerekçeli olarak kabul etmemek,
c) Üniversite içinde sucul omurgalı canlı kullanılması sürecinin etik kurallara uygun olarak sürdürülmesini denetlemek ve bu amaçla gerekli düzenlemeleri yapmak,
ç) Sucul omurgalı canlı kullanılmayan veya en az sayıda sucul omurgalı canlı kullanılan ya da daha az acı veren alternatif yöntemlerin geliştirilmesine ve doğrulanmasına katkıda bulunacak araştırmaları teşvik etmek,
d) Sucul omurgalı canlılar üzerinde yapılacak işlemlerin onaylanmış protokole göre yapılmasını ve gerektiğinde sonlandırılmalarını sağlamak,
e) Sucul omurgalı canlılarla çalışacak personelin gerekli eğitim almasını sağlamak. Bu amaçla sertifika programları düzenlemek,
f) Düzenlenecek eğitim sertifika programlarını otuz gün önce SOCMEK’ e bildirmek.
g) Düzenledikleri sertifika eğitim programları ve eğitim sonunda başarılı olarak sertifika alan kursiyerler ile ilgili bilgileri SOCMEK’ e bildirmek,
ğ) Sucul omurgalı canlılarının üretim, yetiştirme, barındırma ve nakil koşulları ile deneylerin yapıldığı laboratuvar koşullarını ve ekipmanın etik yönden uygun olup olmadığı denetlemek, uygun görmediği durumlarda sucul omurgalı canlı kullanılmasını engellemek,
h) Sucul omurgalı canlı kullanımı ile ilgili her türlü bilgi ve veriyi toplamak, sucul omurgalı canlı yıllık kullanım raporunu hazırlamak ve istatistikî veri tabloları ile yıllık faaliyet raporunu hazırlayarak SOCMEK’ e sunmak,
ı) Kuruluşlarda oluşan tıbbi atıkların, 25/1/2017 tarihli ve 29959 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine göre izole, bertaraf ve tahliyesi yapılır.
TNKÜ-SOCYEK’ in sorumlulukları
MADDE 9- (1) TNKÜ-SOCYEK;
a) Bilimsel araştırmalarda kullanılacak sucul omurgalı canlılara kötü muameleleri engellemek,
b) Sucul omurgalı canlılarının bu Yönergenin amaçları kapsamında kullanılmasını sağlamak,
c) Ağrı, acı, stres ya da buna denk eziyet veren deneylerde bir sucul omurgalı canlıların bir defadan fazla kullanılmasını engellemek. Zorunlu olarak kullanılması durumunda bunun sağlam bilimsel gerekçelere dayandırılmasını sağlamak,
ç) Eğitim veya sunum amacıyla kongre, konferans ve seminerlerde ağrılı deneylerin yapılmasını engellemek,
d) Araştırmalar süresince kullanılan sucul omurgalı canlılara, türüne uygun şartlar hazırlanmasını ve en iyi fizyolojik, davranışsal ve çevresel koşulların teminini sağlamak,
e) Sucul omurgalı canlıların uygun koşullarda ve eğitilmiş personel ile bakılmasını sağlamak,
f) Daha önce ayrıntılı olarak yapılmış deneylerin tekrarını önlemek,
g) Deney için uygun sucul omurgalı canlı ve yöntemin seçilmesini sağlamak,
ğ) Geçerli bilimsel sonuç verebilecek en az sayıda sucul omurgalı canlı kullanılmasını sağlamak, Ağrı ve acı verecek deneylerin uygun anestezi ve ağrı kesici ilaçlar kullanılarak yapılmasını sağlamak,
h) Ağır ve uzun süreli acıya maruz bırakacak deneylerin yapılmasına, etik ilkeler ile araştırmadan elde edilecek fayda ve sucul omurgalı canlıların çekeceği acı dikkate alınarak karar vermek,
ı) Bilimsel hedeften uzaklaşılmadığı ve sucul omurgalı canlıların refahının bozulmadığı sürece birden fazla uygulama yaparak, deneyde kullanılan sucul omurgalı canlıların sayısını azaltmak,
i) Deneyde kullanılarak ölen canlıların doku ve organlarının paylaşılması kapsamında diğer başvurularda değerlendirilmesini sağlamak,
j) Onay verilen projelerde, içerikte ve çalışmaya katılacak kişilerde yapılacak değişiklikleri takip etmek ve gerekli izinlerin alınmasını sağlamak,
k) Sucul omurgalı canlıların deney sonrası hayvan refahı ilkelerine uygun olarak acı çekmeden öldürülmelerini sağlamak,
l) Araştırmada kullanılan ve yaşamlarını sürdüren sucul omurgalı canlılara, deney sonunda sağlıklı yaşam koşullarının teminini sağlamak,
Hayvan refahı birimi
MADDE 10– (1) Her üretici, tedarikçi, kullanıcı ve araştırmaya yetkili kuruluşta bir hayvan refahı birimi kurulması zorunludur.
(2) Üretici, tedarikçi ve araştırmaya yetkili kuruluşlar ile kullanıcı kuruluşlarda hayvan refahı birimi, biri sucul omurgalı canlıların refahı ve bakımından sorumlu yönetici olmak üzere en az üç kişiden oluşur.
(3) Birden fazla alanda faaliyet gösteren kuruluşlarda yalnız bir hayvan refahı birimi kurulması yeterlidir. Bu birim kuruluşun izinli tüm faaliyet alanlarıyla ilgili konularda görev yapar.
Hayvan refahı biriminin görevleri
MADDE 11– (1) Hayvan refahı birimi aşağıdaki görevleri yerine getirmekle yükümlüdür:
a) Birimde çalışan personele, sucul omurgalı canlıların elde edilmeleri, bakım, barınma ve kullanımları konularında, hayvanların refahıyla ilgili bilgi vermek.
b) İkame, azaltma ve iyileştirme ilkesinin uygulanması ve bu ilkeyle ilgili teknik ve bilimsel gelişmeler hakkında personele bilgi vermek.
c) Kuruluşta barındırılan veya kullanılan sucul omurgalı canlıların refahıyla ilgili olarak izleme, raporlama ve takip konularında iş akış şemaları oluşturmak ve bunları gözden geçirmek.
ç) Prosedürde kullanılan sucul omurgalı canlılar üzerindeki etkilerini dikkate alarak projelerin gelişimini ve neticelerini takip etmek ve ikame, azaltma ve iyileştirmeye katkıda bulunabilecek unsurları belirlemek ve tavsiyelerde bulunmak.
(2) Hayvan refahı birimi tarafından verilen herhangi bir tavsiyenin ve o tavsiyeyle ilgili olarak alınan kararların kayıtlarının en az 3 yıl saklanması ve talep edilmesi halinde denetimle yetkili Bakanlık temsilcilerine bu kayıtların gösterilmesi zorunludur.
(3) Bakanlık gerektiğinde hayvan refahı birimine ek görevler verebilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Başvuru, İzin ve Denetim
İzin zorunluluğu
MADDE 12- (1) Sucul omurgalı canlı ve araştırmalara ilişkin uygulamaların izin kapsamı,
a) Sucul omurgalı canlı kullanarak her türlü eğitim, araştırma, uygulama ve test yapmak isteyen veya sucul omurgalı canlılara dokunarak katkıda bulunan öğrenciler, araştırmacılar, akademik, sağlık, teknik ve idari personel Sucul omurgalı canlı kullanıcısı olarak kabul edilir,
b) Sadece eğitim-öğretim ile ilgili olarak derslerde kullanılması gereken sucul omurgalı canlılar için öğrencilerde kullanım sertifikası şartı aranmaz. Ancak bu derslerde deneylere katılan bir eğitmenin sertifika sahibi olması şartı aranır.
c) Sucul omurgalı canlı kullanıcıları, sertifika almadan bu canlılar üzerinde deney, eğitim, test amacıyla işlem yapamaz ve çalışma mekânlarında bu canlıları barındıramazlar,
ç) Deneylerde kullanılacak sucul omurgalı canlı türlerinin yasal bir üretici veya tedarikçilerinden alınmış olması şartı aranır,
d) Üretici çiftliklerinde yapılacak sucul omurgalı canlı çalışmalarında Tarım ve Orman İl Müdürlüğünce verilmiş izin belgesi istenir,
e) Doğadan alınmış yabani sucul omurgalı canlı üzerinde yapılacak deneyler, bilimsel gerekçesi yanında diğer sucul omurgalı canlıların deneyin amacı bakımından yeterli olmaması halinde onaylanır. Bu konuda yapılan çalışmalarda TNKÜ-SOCYEK onayından sonra Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğünden izin alınır.
Başvurular
MADDE 13- (1) TNKÜ-SOCYEK başvuru aşağıdaki gibi yapılır.
a) TNKÜ-SOCYEK’ e yapılacak başvurular Başvuru Formu’nun eksiksiz doldurulması ile yapılır,
b) Yapılacak olan her türlü araştırma projesi, tez çalışmaları, eğitim amacıyla yapılacak öğrenci uygulamaları ve demonstrasyonlar için başvurular kabul edilir,
c) Saha araştırmalarının birden fazla ilde yürütülmesi halinde sadece bir yerin SOCYEK onayının alınması yeterlidir,
ç) Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi mensubu olmayan ancak Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesindeki araştırma birimlerinde çalışmalarını yapacak olan araştırıcılar ilgili birimden alınmış izin belgelerini başvuru formuna eklemeleri zorunludur,
d) Başvurular, proje yürütücüsü tarafından yapılır. Tez çalışmalarında yürütücü, danışman öğretim elemanıdır,
e) Onay için sunulan araştırma protokollerinde sucul omurgalı canlı kullanan kişinin kullanım sertifikası yoksa çalışmaya onay verilmez,
f) Bir araştırıcı, kendi sertifikası olmaması halinde araştırma yürütücüsü olarak başka kişilerle ortak çalışma yapmak amacıyla TNKÜ-SOCYEK’ e başvurabilir. Bu durumda, sucul omurgalı canlı üzerinde yapılacak uygulamalar, projede görev alan sertifika sahibi diğer bir araştırıcı tarafından yürütülür,
g) TNKÜ-SOCYEK onayı alındıktan sonra projedeki ve çalışmaya katılacak kişilerdeki değişiklikler yürütücü tarafından TNKÜ-SOCYEK’ e yazılı olarak bildirilir ve onayı alınır,
ğ) TNKÜ-SOCYEK tarafından projelere azami 3 yıl süre ile izin verilir, süre uzatımı talebi olması halinde, talebin gerekçelendirilmesi şartıyla 2 yıl ek süre verilebilir.
h) Aşağıdaki müdahaleler TNKÜ-SOCYEK iznine tabi değildir;
1) Ölü sucul omurgalı canlı veya dokusu,
2) Sperm ve yumurta sağma,
3) Dışkı veya filtre bakteri örneği toplama.
(2) Sadece eğitim-öğretim ile ilgili olarak derslerde kullanılması gereken sucul omurgalı deney canlısı için öğrencilerde kullanım sertifikası şartı aranmaz. Ancak bu derslerde deneylere katılan bir eğitmenin sertifika sahibi olması şartı aranır.
Projelerin hazırlanması
MADDE 14- (1) Proje için;
a) Tüm belgeler tek dosya halinde hazırlanarak TNKÜ-SOCYEK sekreterliğine yapılacaktır.
b) Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Sucul Omurgalı Canlı Deney Ünitesi Başvuru Formu (Basılı halde ve tüm sayfaları araştırıcıların tamamı tarafından imzalı olarak 1 adet)
c) Sertifika: Araştırıcılardan en az birinin Sucul Omurgalı Canlı Kullanım Sertifikasına sahip olması gereklidir (Daha önce alınmış olan ve sucul omurgalı canlıları kapsayan “Deney Hayvanları Kullanım Sertifikası” Yönetmeliğin Geçici Madde 4’ündeki hükümleri doğrultusunda geçerliliği değerlendirilir.) (Basılı halde 1 adet),
ç) Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Sucul Omurgalı Canlı Yerel Etik Kurulu Taahhütname (Basılı halde proje yürütücüsü tarafından imzalı olarak 1 adet) teslim edilecektir.
(2) Sucul omurgalı canlıların deneylerde tekrar kullanımı; Sucul omurgalı canlıların genel sağlık durumu tamamen eski haline dönmüşse ve canlı üzerinde daha önce gerçekleştirilen prosedürleri değerlendirilerek sorumlu yönetici tarafından uygun bulunmuşsa, daha önce kullanılan bir sucul omurgalı canlının tekrar kullanılmasına izin verilebilir.
Projelerin değerlendirmesi
MADDE 15- (1) Projeler;
a) Bilimsel, eğitsel veya yasal gerekçeleri,
b) Sucul omurgalı canlı kullanımı gerekçeleri,
c) Prosedürlerin hayvan refahı ilkelerine uygun olarak ve çevreye duyarlı şekilde gerçekleştirilmesinin tasarlanması,
ç) Tahmin edilen bilimsel faydaları ve eğitim yönünden değeri,
d) Prosedür şiddetinin sınıflandırılması,
e) Elde edilecek fayda ve sucul omurgalı canlının çekeceği acı,
f) Öldürme metotları, prosedürler, anestezi, tekrar kullanım, bakım ve barınma şartlarının geçerli mevzuata uygunluğu,
g) Geriye dönük değerlendirmenin yapılıp yapılmayacağı ve ne zaman yapılacağı,
ğ) TNKÜ-SOCYEK ayda bir defa üyelerin en az üçte ikisinin katılımı ile kurum içinde ve önceden ilan edilmiş tarihte başkanın belirlediği gündemle toplanır. Başkanın yokluğunda vekil başkanlık yapar,
h) Kararlar oy çokluğu ile alınır. Oy eşitliği durumunda başkanın oyu yönünde karar verilir,
ı) Başvurular geliş sırasına göre gündeme konur ve en geç kırk iş günü içinde karara varılır ve karar yazılı olarak proje yürütücüsüne bildirilir. TNKÜ-SOCYEK başvuruları inceleyerek “uygun” ve gerekçesi belirtilerek “düzeltilmesi gerekir”, “koşullu olarak uygun” veya “ret” kararı verir. Gerekli hallerde kurul deneyimli uzmanların yazılı görüşüne başvurabilir veya uzmanları toplantıya davet ederek sözlü görüş isteyebilir,
i) Düzeltilmesi yönünde karar verildiğinde, başvurular yürütücü tarafından düzeltildikten sonra tekrar değerlendirilir. Bunlar için “uygun” ve gerekçesi belirtilerek “koşullu uygun” ya da “ret” kararı verilir,
j) İlk başvuruda ya da düzeltildikten sonraki başvuruda “koşullu uygun” kararı verilmiş projeler, kararda belirtilen süre ile izlendikten sonra istenen koşulların yerine getirilip getirilmediği de dikkate alınarak “uygun” ya da gerekçesi belirtilerek “uygun değildir” şeklinde karar verilerek, bu kriterlere göre TNKÜ-SOCYEK tarafından değerlendirilir.
Denetim
MADDE 16- (1) İzin verilen projeler;
a) Sucul omurgalı canlıların refahını olumsuz etkileyecek herhangi bir değişiklik olup olmadığı TNKÜ-SOCYEK tarafından denetlenir. Onaylanan projeye uyulmaması durumunda, verilen izin TNKÜ-SOCYEK tarafından iptal edilir,
b) Bütün başvurular ve alınan kararlar bir veri tabanında en az beş yıl süre ile saklanır ve kayıtlar SOCMEK, Tarım ve Orman Bakanlığı ve Üniversite yönetiminin denetimine açık tutulur,
c) TNKÜ-SOCYEK’ e bağlı olarak oluşturulan sekretarya çalışmaların ve kayıtların düzenli tutulmasını sağlar.
Araştırmada değişiklik yapılması
MADDE 17- (1) TNKÜ-SOCYEK’ in oluru verilen protokole uygun olmak kaydıyla geçerlidir. Protokolde değişiklik talebi olması durumunda TNKÜ-SOCYEK’ in önceden bilgilendirilmesi ve ek onay alınması zorunludur.
Çalışmanın sonlandırılması
MADDE 18- (1) TNKÜ-SOCYEK’ in oluru onaylanan protokolde belirtilen konu ve süre için geçerlidir. Süresinde bitirilemeyen projeler için ek süre istenmesi zorunludur.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Eğitimler ve Sertifika
Eğitim programı
MADDE 19- (1) TNKÜ-SOCYEK aşağıdaki eğitim çalışmalarını yapar.
a) Sucul omurgalı canlı ile uğraşan ve/veya uğraşacak olan araştırıcıların eğitimleri için sucul omurgalı canlı deneyleri kullanım sertifikası programları açar. Başarılı olanlara “Sucul Omurgalı Canlı Kullanım Sertifikası” verilir,
b) Sucul omurgalı canlı üretilmesi, yetiştirilmesi ve bakımında görevli personelin periyodik olarak meslek içi eğitim almasını sağlar,
c) Eğitim programları TNKÜ-SOCYEK tarafından belirlenmiş yetkili kişiler tarafından yürütülür,
ç) Sucul omurgalı canlı kulanım sertifika programının Üniversitede nasıl yürütüleceği ve ne zaman açılacağına TNKÜ-SOCYEK önerisi ve Üniversite Yönetim Kurulu/Senatosunun onayı ile karar verilir,
d) Sertifika programı SOCMEK eğitim programı hükümlerine göre hazırlanır,
e) Düzenlenen sertifika eğitim programları otuz gün önce SOCMEK’ e bildirilir,
f) Sucul omurgalı canlı kullanım sertifika programında derslerin %70’ine devam etmek zorunludur. Program sonunda yapılacak sınavda başarılı olmak için 100 üzerinden 70 puan almak gerekir. Programa kaydolup devam ve başarı şartını yerine getirenlere “Sucul Omurgalı Canlı Kullanım Sertifikası” verilir. Sertifika Rektör ve TNKÜ-SOCYEK Başkanınca imzalanır,
g) TNKÜ-SOCYEK sertifika eğitim programları sonunda başarılı olarak sertifika alan kursiyerler bilgilerini SOCMEK’ e bildirmekle yükümlüdür.
Sertifika
MADDE 20- (1) Sertifika eşdeğerliği; Bu Yönergeye esas olan yönetmelik hükümleri dışında başka kuruluşlardan alınmış olan sucul omurgalı canlı kullanım sertifikalarının ya da benzerlerinin bu yönetmelik hükümlerine göre eşdeğer olup olmadığına SOCMEK karar verir. Yönetmelik hükümlerine göre kurulmuş etik kurullardan verilen sertifikaların eşdeğer olup olmadığına SOCMEK karar verir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Gizlilik
MADDE 21- (1) TNKÜ-SOCYEK’in yazışmaları gizlidir. Çalışmalarda gerçekleştirilen prosedürler hakkında, o prosedürlerden sorumlu gerçek veya tüzel kişinin izni olmaksızın, kamuoyuna herhangi bir şekilde açıklamada bulunulamaz, bilgi verilemez. Gerekli görüldüğü takdirde Bakanlık tarafından veya Bakanlık izni ile kamuoyuna açıklamada bulunulabilir.
Yönergede yer almayan hususlar
MADDE 22- (1) Bu yönergede hüküm bulunmayan hususlarda, 20/4/2019 tarihli ve 30751 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan “Bilimsel Amaçlar İçin Kullanılan Sucul Omurgalı Canlıların Refah ve Korunmasına Dair Yönetmelik” ve ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.
Yürürlük
MADDE 23- (1) Bu Yönerge, SOCMEK tarafından kabul edildikten sonra, Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Senatosu'nun onayladığı tarihte yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 24- (1) Bu Yönerge hükümlerini Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Rektörü yürütür.
T.C.
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi
Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü
Sucul Omurgalı Canlı Deneyleri Yerel Etik Kurulu Üyeleri
1. Prof. Dr. Deniz ŞİRİN (Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü) (Başkan)
2. Prof. Dr. Hasan Ersin ŞAMLI (Ziraat Fakültesi Yemler ve Hayvan Besleme Anabilim Dalı) (Başkan vekili)
2. Prof. Dr. Naciye GÜLKIZ ŞENLER (Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü) (Üye)
3. Prof. Dr. Sırrı KAR (Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü) (Üye)
5. Prof. Dr. Duygu YAŞAR ŞİRİN (Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü) (Üye)
6. Prof. Dr. Levend COŞKUNTUNA (Ziraat Fakültesi Yemler ve Hayvan Besleme Anabilim Dalı) (Üye)
7. Öğr. Gör. Dr. Çetin YAĞCILAR (Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü) (Sorumlu Yönetici – (Üye)